Mijn werk bestaat grotendeels uit het faciliteren van leerprocessen. Goed luisteren is daarbij één van de belangrijkste – en tegelijk meest onderschatte – vaardigheden. Kijk om je heen: als de politiek een afspiegeling is van de maatschappij, zegt dat genoeg over onze vaardigheid om écht naar elkaar te luisteren.
Selectief luisteren
Vaak luisteren we selectief. We horen de ander wel, maar zijn vooral met onszelf bezig: gedachten en emoties borrelen op, oude patronen worden geraakt, en ons luisteren wordt gereduceerd tot wachten tot de ander is uitgesproken, zodat wij ons eigen verhaal kunnen delen. Of we zijn geneigd zijn het gesprek over te nemen.
Het contact blijft hierdoor oppervlakkig en herhaalt vooral het bekende. Eigenlijk wordt er niet werkelijk geluisterd.
Aandachtig luisteren
Een volgende laag van luisteren is aandachtig luisteren, ook wel Luister-Samenvattend-Doorvragen (LSD). Hierbij volg je actief wat de ander zegt, vat je samen en vraag je door om helder te krijgen wat er echt bedoeld wordt. De inhoud krijgt hier met name uitgebreid de aandacht. Dit creëert een gesprek waarin de ander zich meer gehoord voelt, waar misverstanden minder ruimte krijgen en de kern van het verhaal zichtbaar wordt. Fijn als leidinggevenden dit kunnen.
Empathisch luisteren
De diepste laag is empathisch luisteren. Hier probeer je jezelf volledig in de schoenen van de ander te plaatsen en voel je mee met wat hij of zij ervaart. Je kijkt voorbij de woorden en betrekt de onderkant van de ijsberg: de belevingswereld, emoties en vaak onuitgesproken gedachten. Empathisch luisteren vraagt aanwezigheid, sensitiviteit en een oprechte interesse in de ander, en opent de weg naar een diepe verbinding en echt begrip.
Door deze onderzoekende houding open je de deur naar verschillende niveaus: woorden, gevoelens, waarden en opvattingen.
Voorwaarde voor deze vormen van luisteren is verbinding met jezelf. Door je bewust te zijn van je eigen aannames, patronen en projecties en je te richten op het hier-en-nu, kun je onbevangen luisteren en de ander werkelijk ervaren. Vertragen, luisteren met hoofd, hart en buik helpt je om voorbij het rationele te gaan en de essentie van een gesprek te raken.
In elk intermenselijk contact bepaald het werkelijk kunnen luisteren een groot deel van de impact.